| Dünyanın merak ve ilgi odağı olan KÜBA |
|
![]("http://img.sabah.com.tr/2008/05/04/pz/im/658DCE93305BDA41BBF4B499r.jpg")
Küba bir mucize. Hayalleri süsleyen salsa, mojito, puro için değil, 49 yıldır tüm zorluklara rağmen ayakta kaldığı için bir mucize. Küba bugün kılık değiştirip, gelecekte çıkacağı sahneye hazırlanıyor. Biz de dünyanın merak ve ilgi odağı olan bu adaya çıkıp, Kübadaki değişimi yerinde izledik..
![""]("http://img.sabah.com.tr/i2/sp.gif") Disfrazarse, İspanyolca bir kelime. Kılık değiştirmek anlamına geliyor. Kendine çeki düzen vermek, değişmek manasında; saklamak, gizlemek anlamında da kullanılıyor. Tabii bunlar sözlükte kalan şeyler. Oysa hayat ne sözlüklerden ibaret, ne de yalnızca sözcüklerle açıklanabilir. Disfrazarse sözcüğü Havanayı ve de Kübayı anlatmaya yeter mi? Kısmen yeter... Yeter bölümünden başlayalım: Paristeki Charles De Gaule Havaalanında sigara içmek yasak, transit geçiş yapanların dahi 125 gramlık diş macunlarına el konuluyor, parfümün kutusunu görmeleri dahi yeterli. Tabii üst kattaki parfümerilerden alma ihtimaliniz olan şeylerden bahseden yok. Havanadaki Jose Marti Havaalanına iniş yapıyoruz. Tropik sıcaklık, yağmur, sürekli konuşan insanlar... Ama yine de farklı bir şey var. Büyük bir LCD televizyondan uçuş bilgileri veriliyor. ![]("http://img.sabah.com.tr/2008/05/04/pz/im/2CC9129D9B9AE549BEEADA7Cr.jpg") Yolcular arasında dolaşan köpekler, en yüksek makamdan görevlinin yanında dahi rahatsız olmadan çene çalmaya dalmış görevliler... Fark, sigara yasağı yazısı (prohibida fumar) ve o yazının altında hiçbir uyarıyla karşılaşmayan yolcularda. Bir sigara için kimseyi kırmaya değmez. Havana sokakları, ilk sezgimizi kuvvetlendiriyor. Otobüs duraklarında bekleşenler, otobüse binemeyenleri gidecekleri yerlere götüren özel arabalar, geniş otoban yerine daha fazla ağacın olduğu yollar ve duvarlarda insanları 1 Mayısta da devrimi savunmaya çağıran yazılar... Havanada yüzünüze çarpacak ilk şey, tropik sıcaklığın yanında insanların rahatlığı. Sezgiyle yetinemezdik tabii, devlete bağlı lüks otelin penceresinden plajlara da bakamazdık. Plajlara sırtımızı çevirip, Erkanla (Sevenler) birlikte sezgilerimizi güçlendirmek için yollara düştük.
![]("http://img.sabah.com.tr/2008/05/04/pz/im/25DA3FD8403B5C4083646CBAr.jpg") ESKİ HAVANA
Havana temel olarak ikiye ayrılıyor: Devlet binaları, turistik mekânların da olduğu merkez (centro) ve kartpostallarda gördüğünüz eski Havana (Viejo Habana). Evlerin önünde bekleşen yaşlılar, alışverişten dönenler, beyzbol oynayan çocuklar, kapı aralıklarından bozma küçük kafeteryalar ve nereden geldiğini anlamadığınız, ama sizi içine çeken müzikler. Burada tanıştığımız Nicolas, bizi bir ev partisine çağrıyor. Yeğeni Ferrenin doğum günüymüş. Önce, Kübalıların Afrika kökenlerine saygı olarak Ferrenin sağlığına dua ve ardından reggeton. Reggeton, Kübalı gençlerin en çok dinlediği ve eşliğinde dans ettiği müzik. Nicolas, daha fazla rom almamız gerektiğini söylüyor. İstersek kuzeni Mirellele eğlenceli vakit geçirebilirmişiz. Rom iyi de... Eğlenceli vakit geçirmek ne demek? Aslında önceden idmanlıyız, Kübalı gençler kolay yoldan para kazanmanın yollarını keşfetmiş vaziyetteler. İspanyolca negocio kelimesi (iş manasında, ama burada fuhuş yapan anlamında kullanılıyor) Havanada sıkça tekrarlanıyor. Devlet, sorunu kabul etmekle birlikte polisiye önlemlerle sorunu daha da içinden çıkılmaz hale getirmek istemiyor. Nicolas ve diğerleri araba almak için para biriktirmekle meşgul. Sürekli devriye gezen polis otoları, devletin varlığını hissettiriyor, Mirelle para vermeden alacağı dondurmanın peşinde. Küba, ince kırmızı bir hattan geçiyor. Tam da meseleleri anlamanın nereden baktığınızla ilgili olduğunu konuşurken, Rosa ve Mariellayla tanışıyoruz. Rosa, 58 yaşında. İki kızı var ama hiç evlenmemiş. Kadınların erken yaşta evlenmeleri de hiç evlenmemeleri de burada sosyal bir mesele. Rosa, Kübanın durumunun eskiye göre daha iyi olduğunu söylüyor ve Kübanın meselesinin ekonomik olduğunu belirtiyor. "Daha fazla üretim, daha iyi kazanç, Amerikan ablukasının kalkması," diye devam edip sosyal olarak Küba halkının sorunlarla baş edebileceğini vurguluyor... Rosa, Mariella ve yemek için evlerine davet ettikleri Vereira da aynı fikirde. Biz Kübalılar ne yer ne içer diye görmek için Rosanın evine gittiğimizde, Küba Devrimini neyin ayakta tuttuğunu da gördük. Eski bir müzik setinden eğlenceli müzikler yükselirken, Rosa, olanaklarının kısıtlı olmasına aldırmadan misafirlerine sofra hazırlıyordu. ![]("http://img.sabah.com.tr/2008/05/04/pz/im/0A5F7B9D2DE72A48BD8C1C1Fr.jpg")
KILIK DEĞİŞTİREN ÜLKE
Kübanın yakın tarihini 1959daki devrimle başlatırsanız, ikinci önemli tarih 1989 olmalı. Berlin Duvarı yıkılırken, aslında duvarın binlerce kilometre ötesinde de başka şeyler yıkılıyordu. Yıllarca Sovyetler Birliğinin desteğiyle, Amerikan ambargosuna karşı ayakta durmaya çalışan Küba, kaderini tayin etmek için başka yollara başvurmak durumunda kaldı. 1992de yol olarak turizm seçildi. 1972de Kanadalı ilk turist kafilesi gelmiş, ülke böylece önemli bir seyahat merkezi olmuş. Ama bunu çok da önemsememişler... Turizm, Küba için dışarıya açılmak, turizm Küba için kalkınmak, iş olanağı, rekabet demekti. Küba, iş ve kalkınmayı seçti. Bugün Havananın bütün binaları yabancı turizm şirketlerinden destek almadan restore edilmeye çalışılıyorsa, convertibile para icat edilmişse, bu Küba devletinin meseleleri yakından takip ettiğini gösteriyor. 1 dolar 0.80 Küba pesosu ediyor. Yabancılar kullanabiliyor, bir yabancı aynı parayla bir ekmek alabiliyorsa, aynı değerde paranın Kübalılar için daha fazla ekmek olduğunu Havanada yaşarken anlıyorsunuz. Tıpkı yakın zamanda Kübalıların cep telefonu sahibi olmasına, otellere giriş yapmalarına izin verilmesinde olduğu gibi. Cep telefonu aslında bir yıldır ![]("http://img.sabah.com.tr/2008/05/04/pz/im/8B4F3392B1D6C04AADD64DA2r.jpg") kullanılıyormuş; aradaki fark, Kübalıların hat satın alabilmelerine olanak tanınması. Çıkarılan yeni yasalarla, Kübalılar yabancıların kaldığı otellere girebiliyor, enerji üretiminin kısıtlı olması nedeniyle satın alınamayan mikrodalga fırınları alabiliyor. Diğer yandan, kontrollü olarak yabancı şirketlerin yatırımlarına olanak tanınması, (lüks otellerde Coca-Cola var, ama aynı kola sokakta Meksikadan kutulanmış olarak satılıyor) yetişmiş doktorların yurtdışında çalışma olanaklarının genişletilmesi (100 bine yakın doktor, gönüllü ya da ücretli olarak yurtdışında çalışıyor) Kübanın yeni yollar aradığının işareti. Hemşire Giselle, Havananın en modern hastanesi Almejeirada çalışıyor. Kübanın sağlık alanındaki konumunu konuşmak istiyoruz. Ama Giselle, ülkenin daha iyi olduğundan dem vurup, halkın Raul Castroya destek verdiğini söylüyor. Kübada herkes Fidel Castronun 1 Mayısta konuşma yapıp yapamayacağı hakkında sohbet ediyor. Diğer yandan, Vereiranın da söylediği gibi Küba halkının Fidelismoya (Fidelizm) inandığını görmek için Havanada turist gibi takılmadan bir saat dolaşmak bile yetiyor. Taşradan sürekli göç alan Havana kılık değiştiriyor, işsizlere yardım için kurulan ofislerin önünde kuyruklar uzuyor. Kübalılar geçinmek için ikinci bir iş peşinde, ayda 26 Amerikan doları kazanan bir mühendis, kira vermediği, sağlık hizmetlerinden bedava yararlandığı için rahat, ama yine de yeni bir elbise için daha fazla çalışmak durumunda. Fidelin ve Kübanın geleceği hakkında endişe yok değil, ama düzenli akan trafiğin biraz da sivil polis korkusuyla ilgili olduğunu anladığınızda manzara tamamlanıyor. Ortada polis devleti yok ama güçlü bir otorite var. Umut etmek istiyorlar ve Fidelsiz geçen bir yıl içerisinde, her şeye rağmen ayakta kalacaklarına inançları da gelişmiş. ![]("http://img.sabah.com.tr/2008/05/04/pz/im/B2E0EB9799A3BE41A02DBED3r.jpg")
Colonoial binalar, Sombrero denilen hasır şapkalar, Lada marka otomobiller... Havana’da geçmiş ve bugün iç içe geçmiş durumda.
Dünyanın Araf noktası Havana
Mojito, salsa, Cuba libre, Che Guevara, Fidel Castro, tropik yağmur, cennet ve cehennem. Havanadan Kübaya bakmaya çalıştık. Herhangi bir rehber kitabından daha fazlası aşağıdaki satırlarda.....
Havanayı nasıl yaşamalı? Birçok turist rehberinin ilk uğrak yeri olan El Templetonun fotoğrafını mı çekmeli, Mallecon boyunca turlayıp, gayrı resmi Birleşmiş Milletler topluluğu arasında mı yer almalı? Eski Havanada salsa, Plaza de Armadada turistler için gösteri, Kübalı kadınların baldırlarında sardıklarına inanılan -ki yalnızca bir fotoğraf malzemesidir- puro fabrikalarına ziyaret, mojito, soğuk pilavla sunulan et, reggeton barları... Hepsi Havanada ama asıl mesele de burada başlıyor; Havanayı nasıl yaşamak istiyorsunuz? Mesela bir haftalık turunuz varsa; Plazo de Armada ya da Capitolio turu, Jose Marti Müzesini ziyaret, kısaltılmış Küba devrimini görme olanağınızın olduğu Pavillon Granmada vakit geçirebilirsiniz. Akşamları Son müziği çalan klasik Küba barlarında takılıp, mönüye bakıp çok önemli şeyler yediğinizi sandığınız -oysa ki yemek Havanada çok da önemli değilrestoranlara gidebilirsiniz. Benzerini dünyanın herhangi bir yerinde görebileceğiniz ve de rehberlerin öncülüğünde ilerleyeceğiniz üstü açık otobüste şehir turu atıp,- uğrak yerlerinden birisi de yakınlarında Fidel Castronun ailesinin de oturduğu Cohiba puro fabrikası- Santa Mariada denize de girebilirsiniz. Tabii büyük bir şantiyeye benzeyen Havanadaki Colonial binaların turizmin geliştirilmesi için restore edildiğine hayıflanıp, eski Havanada sokakta çalışan kızları görüp öfkelenebilirsiniz de, Sultanahmetten idmanlı olanların dışında sizden para, olmazsa sabun, olmazsa herhangi bir hediye isteyenleri görüp irkilebilirsiniz de... Hepsi Havanada, hepsi de gerçek.
CENNET, AMA KİMİN İÇİN?
Havana bir cennet. Kentten 24 saat müzik yükseliyor. Tropik yağmurdan sonra birden yükselen sıcaklık, hiçbir resmiyete ihtiyaç duymadan sizinle konuşan insanlar, ülke dışına tek başlarına dışarı çıkma ihtimali olsa dünya güzeli seçilebilecek kızlar ve akan kandan daha sıcak dans. Duvarları süsleyen devrime olan inançlarını gösteren resimler, yoklukta dahi ayakta kalmayı becerebilen insanların sakinliği, plajlar, yalnızca vücudu değil ruhu da serinleten içeceklerle -ulusal bira Bucanero herkesin bildiği Mojitodan bile iyi- Havana bir cennet. Hem de hayal etmeniz ya da bir şeyleri feda ederek yaşamayı düşleyebileceğiniz mistik bir cennet de değil, gitmeye karar vermeniz yeterli. Havana aynı zamanda bir cehennem. Elinizdeki yabancı parayı değiştirdiğiniz an cehenneme hoş geldiniz. Görevliye 100 dolar verin -şu anda avro taşımak yabancılar için çok daha iyi- 80 Küba pesosu (chavito) geri alırsınız. Kübalılar için bedava olan hizmetlerde elinizdeki para devreye girer. Her para ödediğinizde sizden alınan komisyonun acısını hissedersiniz, tabii biraz vakit harcayıp yabancı para dolaşımının Kübada eşitliği bozmamak için ayarlandığını anlayabilirseniz içiniz rahatlar. Erkan (Sevenler) Havanayı gezmeye başladığımızda ve de yazıyı yazdığımızda iki tespit yaptı: Önce, "Küba devleti güçlü olmazsa, Kübanın geleceği köşe başında mafyaların türediği, zenginin daha zengin, fakirin kaderine terk edildiği ülke olur," dedi. Kısmen haklıydı. Özellikle eski Havanada kolay yoldan para kazanmanın yolunu keşfedenlerin varlığı -devlet, sorunu kabul edip, hal yoluna koymaya çalışıyor- sorunun varlığına işaret ediyor. Sonra, namuslu insanların bu ülkeyi ayakta tuttuğunu söyledi. 22 yaşında hem de lüks bir otelde çalışan genç bir kızın yaşadıkları zorlukları bilip de Kübanın daha rahat yaşanabilir bir ülke olması için çabaladığını duyunca Havananın ve de Kübanın göründüğü gibi olmadığını ikimiz de kabul ettik. Tıpkı Matrixde Morpheusun Neoya söylediği gibi; Kırmızı mı, mavi hap mı? Biz size kırmızıyı anlattık mavi size kalmış... Neyi görmek istiyorsunuz gerçeği mi, size gösterileni mi? Havananın gerçeğini anlattık, daha fazlasını öğrenmek için önceki sayfaları bir kez daha okuyun...
![]("http://img.sabah.com.tr/2008/05/04/pz/im/65AB41ECFEFB15448730A5CCr.jpg") Devrimin başkentini gezme rehberi
YEME/İÇME
15 dolara yemek
Havanada tropikal fasulye, soğuk pilav dışında orijinal şeyler bulmanız mümkün değil. Pizza, Topkapıda el arabalarında satılan lahmacun ayarında. Kentin en pahalı restoranı La Zaragozana, yabancılar, ordu görevlileri ve mühendisler tarafından tercih ediliyor. Plazo de Armadadaki mekânları, özellikle Ambos Mundosu deneyin. Kişi başı ortalama 15 dolara karnınızı doyurabilirsiniz. Don Giovanni, La Torre De Marfilde de aynı fiyatlarda yemekler var.
Margarita ve Mojito cenneti
Otellerde uluslararası marka biraları bulabilirsiniz ama ulusal bira Bucanero kaliteli (2.50 peso). ![]("http://img.sabah.com.tr/2008/05/04/pz/im/685ED5F1C539864FA28A0999r.jpg") Mojitonun en iyisi, Ambos Mundosta (4.50 peso) satılıyor. Cuba Libre, Havanada içmeniz gereken yerlerin başında geliyor. La Bodequita, yazar Ernest Hemingwayin uğrak yerlerinin başında geliyormuş. En iyisi de içki ve purolar için fabrikaları ziyaret edin. Legenderia markalı rom en kalitelisi, fabrikadan 7.60 pesoya alabilirsiniz. En pahalı puro Monte Cristo (tanesi 7.70). Sokaktan meyve dışında bir şey almayın, deniz kenarında bir Pina Colada veya lezzetli bir bardak Margarita içtiğinizde bütün dertlerinizden kurtulmanız garanti.
KÜLTÜR/SANAT
Sinemalar da televizyonlar da devletin
* Kübada sinemalar da devlete bağlı. En eskisi Cine Payret. 200 kadar sinema salonunda Amerikan filmleri hâkim.
* Granma, Küba Komünist Partisinin yayın organı, onun dışında Trabajadores adında, haftada iki gün çıkan gazeteleri var. Televizyonu açtığınızda CNNden Venezuella kökenli Telesura kadar birçok kanal var. İnsanlar devletin resmi kanalları yerine 24 saat müzik yayını yapan SOSu tercih ediyor. Power Türkün Küba versiyonu kanal, aynı zamanda barlarda konserlere ara verildiğinde açılıyor.
* Eski Havanadaki sanatçılar çarşısına uğrayın, folk müzik dinlemek isteyenlerin ilk uğrak yeri Casa de la Cultura Habana. Karaçi, uluslararası müzik isteyenler için ideal.
![]("http://img.sabah.com.tr/2008/05/04/pz/im/77A484DB8E4887408AF44425r.jpg") ULAŞIM
Üstü açık taksilerle yolculuk
Official adı verilen taksileri tercih edin. Hem pazarlık yapmak zorunda kalmazsınız hem de daha kaliteli bir arabayla yolculuk edersiniz. Üstü açık Bugilere ve Cocolara da binin. Ama kent içi yerine Malecon sahiline paralel yolculuk edin. Şehirlerarası yolculuk yapmak isterseniz otobüsü tercih edin. Ülkenin en güneyindeki Santiago De Cubaya yapacağınız 14 saatlik yolculuk (30 dolar) Kübanın taşrasını görmek isteyenler için ideal.
SPOR
Beyzbol ve boks ülkesi
Ulusal spor beyzbol, sonra da boks... İkisinin de ne kadar doğru olduğunu Havanada 10 dakika içinde anlayabilirsinsiz. Kübada atletizm de çok yaygın. Ama en önemlisi, fırsatınız olursa bir voleybol maçını seyredin. Estadio Latin America, en önemli statları. Sokak aralarında çocuklar beyzbol sopalarını çoğunlukla kendileri icat ediyor. Top için ise, kimi zaman daldan ceviz büyüklüğünde meyvenin düşmesi bile yeterli olabiliyor.
![]("http://img.sabah.com.tr/2008/05/04/pz/im/A104876D25B1074ABFED8711r.jpg")
Hava bol güneşli ortam yürümeye müsaitti
Rosa, güneş çok etkili olduğu için 1 Mayıs törenlerine katılmayacağını söylemişti. Mariellanın evi meydandan uzaktaydı gelemezdi, Vereiranın işi vardı. Onlar ne tören kaçağı ne de korkuları var. Yalnızca özellikle sabah saatlerinde yükselen güneşten şikâyetçiler. Resmi bir taksiye atlayıp, teypten yükselen reggaton ritimleri eşliğinde, yürüyüşün yapılacağı Plaza de Revoluciona doğru yürüyoruz. Şoför daha fazla ilerleyemeyeceğini söylüyor, Komünist Partinin yeşil-mavi giysili gençleri meydanın önünde barikat kurmuş. Polisler bize barikatı aşmak için arka sokağı deneyebileceğimizi söylüyor. Peki barikatlar ne için? Kargaşa çıkması ihtimaline karşı, tabii yabancı konuklar da var. Törene katılan gruplar, katılamayanların mesajları, isimlerinin anonsu ve ardından Enternasyonal Marşı... Kübalılar Enternasyonali de kendi dans ritimlerine uyarlamış. Fidelin konuşma yapmayacağını biliyoruz, Raul Castro halka selam vermekle yetiniyor, İşçi Sendikaları Birliği başkanı konuşma yapıyor ve ardından 12.00de biteceğini sandığımız törenin bittiğini, Enternasyonalin ikinci kez okunmasından anlıyoruz. Saat 10.00, ama güneş yakıcı. Rosa haklıymış. Meydandan dağılan grupların hangi ülkelerden geldiğiyle meşgul oluyoruz. Portekiz, Vietnam, İspanya, Pais Vasco (Bask Bölgesi) Brezilya, Polanya, Fransa... Üç kişilik ama birisi türbanlı olan Filistinlilere o kalabalıkta ulaşamıyoruz. Memleketin kurtuluş törenini temsil eder gibi ellerinde Küba bayraklarıyla yürüyen Kübalı gençlere de ulaşamıyoruz. Çünkü onlar da sıcaktan şikâyetçi ve evlerine dönmek istiyor.
MUHABİRLER MEMNUNİYETSİZ
Devlet erkânının olduğu protokol bölümü gayet ciddi. Fidel konuşma yapar diye bekleyen uluslararası muhabirler memnuniyetsiz, yaş ortalaması 60ı bulan ve dünyanın birçok yerinden gelen Komünist Parti üyeleri, hallerinden memnun. Tören bittikten sonra çalışmayı bekleyen temizlik işçileri, sıranın kendilerine geleceği anı bekliyor. Müsamere töreni gibi 1 Mayıs gösterisi görmeyenler için ise durum tuhaf. Dans edenlere, slogan arasında öpüşenlere, torunuyla pikniğe gider gibi 1 Mayısa katılanlara pek de alışkın değiliz. Venezüelladan gelenlerin, eski tüfek komünistlerin, tatil sebebiyle gençlerin de akın ettiği meydanı biz de terk ediyoruz. Güneş gerçekten de can yakıyor, zaten bir saat sonra devletin resmi erkânının göremeyeceği uzaklıklarda fiesta da başlamak üzere. Che posterleri, Fidele olan sevgiyi ifade eden kartlar... Dünyanın birçok ülkesinin bayrağının dalgalandığı meydana veda ediyoruz. Meydan yürümeye de, fotoğraf çekmeye de elverişli.
![]("http://img.sabah.com.tr/2008/05/04/pz/im/2557D8C83939A445BF8A0AB4r.jpg")
Küba Devrimi şaşırtmaya devam ediyor
Castro ve diktatörlük tartışmaları
* Hürriyet yazarı Hadi Uluengin, 1 Nisanda yayımlanan "Fidele destan cehalet bostan" yazısında Fidel Castroyu megaloman Küba diktatörü olarak adlandırdı. Uluenginin Küba merakı, cinnet yıllarım dediği dönemde başlamış. O dönemki halini "Yaşım toy, ahmaklığım diz boyu," sözleriyle anlatan Uluengin, Fransız felsefesinin ünlü isimleri Jean-Paul Sartre ve Regis Debrayi "Entelokrat denilen ve züppelik üreten sol aydınlar" olarak adlandırdı.
Dostluk Derneği: Cahil sensin!
* Jose Marti Derneği, Hadi Uluenginin yazısına cevap olarak bir açıklama yayımladı. "Söz konusu yazınızdaki tek isabetli unsurun cehalete dair vurgunuz olduğunu düşünüyoruz. Ancak ortada bir cehalet varsa, bu cehalet sizinkinden başkası değildir,"
Devrimin izinde Küba yolcusu sanatçılar
* Küba Devrimi, pek çok sinemacı, yazar ve ressama da ilham verdi. Kübayı ilginç kılan, devrime hayran sanatçıları kendine çekmesi oldu.
* Edebiyat alanında Ernest Hemingway, Graham Greene, Stephen Crane gibi İngiliz ve Amerikan romanının büyük isimleri için Küba insanı, doğayla mücadelesinin dramatize edilebileceği bir arka plan ve renkli kültürüyle zengin bir izlenim kaynağıydı.
İhtiyar Hemingway ve Küba
* Hemingwayin kısa ve çarpıcı romanı veya uzun hikâyesi İhtiyar Adam ve Deniz, 1951 yılında Kübada yazılmıştı. Çanlar Kimin İçin Çalıyor romanını da Havanadayken 1939da yazdı.
Guevaranın günlükleri film olmuştu
* 2004 tarihli The Motorcycle Diaries, 23 yaşındaki Ernesto Che Guevaranın Güney Amerikada yaptığı seyahatleri anlatıyordu. Chenin 1952de arkadaşı Alberto Granadoyla birlikte yaptığı yolculuk, ona fakir köylü halkın yaşam koşullarını göstermişti. Guevarayı Meksikalı oyuncu Gael Garcia Bernalin canlandırdığı film, Türkiyede Everest Yayınları tarafından yayımlanan Motosiklet Günlükleri kitabına dayandırılmış.
Miller, Castro ve Gaboyu bir araya getiren yemek
* 20. yüzyılın önde gelen tiyatro yazarlarından Arthur Miller, 2000 yılında Küba Devlet Başkanı Fidel Castronun verdiği bir yemeğe katılmıştı. Miller, olayı daha sonra şöyle anlatmıştı: "Devrim Sarayına geldiğimizde fotoğrafçı eşimden Castroyla tanışmadan önce Leica makinesini görevlilere teslim etmesi istendi. Oldukça kısa boylu olan Gabo bizi Castroya tanıştırmak için konuşmaya başladı. Bir süre sonra Castro aniden bana baktı ve bağırdı: Doğum günün ne zaman! 17 Ekim 1915, diye cevap verdim, sorudan şaşkına dönmüştüm. Uzun işaret parmağını sağ şakağına dayadı. Herkes suspus olmuştu. Castro şöyle dedi: Benden 11 yıl, 5 ay ve 14 gün daha yaşlısın!"
* Yemeğe 21.30 gibi oturmuştuk, 23.30 civarında Castro hâlâ bütün enerjisiyle konuşuyordu. Saat geceyarısını geçti, 01.30 civarında Garcia Marquez oturduğu sandalyede uyuklamaya başlamıştı.
Kübanın sanatı da kendisi gibi renkli
* Küba sanatı deyince akla gelen kültürel karışım, adanın sosyal bileşimini de ifade eden Afrika, Kuzey Amerika ve Avrupanın bir aradalığıyla özetlenebiliyor.
* Küba sanatı deyince akla ilk gelen imgelerden biri de, elbette Alberto Kordanın Che Guevara karesi. Korda, Küba Devriminin ilk yıllarında da bu olayı yakından görüntülemiş bir sanatçı. Ve elbette, Kübayla özdeşleşen sokak sanatı dalgası da, bu ülkede Jose Guadalupe Posada ve duvar resmi sanatçısı Diego Rivera gibi isimlerin ortaya çıkmasında rol oynamış. 1920ler ülke sanat tarihine damgasını vuran Vanguardia sanatçıları, Kübizm ve Sürrealizm gibi akımlara göz kırpmış. Arthur Miller Hemingway
Mehmet Günyeli: Asıl fakirlik ABD eksenindeki Haiti ve Jamaikada
Kübada çektiği fotoğrafları Viva Cuba Libre ismiyle kitaplaştıran ve fotoğraf sergileri açan Mehmet Günyeli, her yerini gezdiği ülkenin kültürüne hayran..
- "Özgürlüğün ve demokrasinin sembolü olmuş bir ülke Küba. Bağımsızlığından hiç taviz vermeden, ağır ekonomik ambargoların altında, 1960 sonrası hiçbir şekilde taviz vermeden inandığı doğruların arkasında dimdik durabilmiş bir ülke... Kübada yaşarken bunu hissediyorsunuz, yabancı olarak. Orada yaşarken Küba insanını yakından tanıdım. Dünyadaki en onurlu ve gururlu insanlar Kübalılar. Bütün Kübayı baştan başa dolaştım, ülkenin bütün şehirlerini gördüm. Küba beni çok etkiledi. İnsanların eğitim düzeyi çok yüksek, sanata ilgi çok büyüktü. Özellikle tıp alanında muazzam ileri bir ülkeden bahsediyoruz. Dünyaya doktor ihraç ediyorlar. Ayrıca sporda da çok başarılılar."
- "Latin dünyasının sıcaklığını, Latin ırkının güzelliğini, coşkusunu, müziğiyle sosyal hayatıyla her an hissediyorsunuz. Türkleri de çok seven bir ülke. Kendilerine devrimci önder olarak Castro ve Che kadar Mustafa Kemal Atatürkü de almışlar. Havanada Atatürkün bir heykeli var. Yabancı devrimci lider olarak Atatürkün heykelini Havanada görmek beni çok etkiledi."
- "Fidel Castroyu dünyanın en önemli liderlerinden biri olarak görüyorum. Sol düşüncenin yaşayan en büyük lideri Castrodur. En büyük devrimcidir o. Bugünlerde bana herkes aynı soruyu yöneltiyor: Fidel yaşlandı, yönetimi bıraktı, giderse ne olur... Ben inanıyorum ki Fidel gitse de hiçbir şey değişmeyecek. Fidelin devrimleriyle, düşüncesiyle, ülkede kurduğu düzenle yetişmiş birçok kuşak var."
- "1960dan bugüne neredeyse 50 yıl boyunca bu devrimi, bu sosyal özgürlükleri, bu sosyal adaleti benimsemiş bir Küba halkı var. Kübada elbette fakirlik var, ambargo altında yaşamak da hiç kolay değil. Ama Kübanın çevresinde, Karayiplerdeki diğer ülkelere, mesela Jamaika ve Haitiye bakın. İkisi de özgür gibi görünüyor, ikisinde de Kübadaki gibi bir devrim gerçekleşmemiş. Bu ülkelerde Amerikan etkisi var ve o kadar fakir ve kötü durumdalar ki... Haitide sokağa bile çıkamazsınız. Açlık, eğitimsizlik, sefalet... Jamaikanın durumu ortada. Kübayı onlarla kıyaslarsanız gerçekte ne durumda olduklarını da görürsünüz."
- "Kübaya ABDdeki gibi, onların gözlüğüyle bakmaya çalışıyoruz. Oysa Küba hiç de böyle değil. Kübanın bütün dünyada dostları, dernekleri var. Kübada Fidel sonrası bir değişiklik olmayacağını düşünüyorum. Devrim çağa ayak uyduruyor."
- "Fotoğrafçı olarak Kübada çalışmak çok zevkliydi. Kendi öz kültürünü, geleneklerini koruyan bir ülke. Renkleri ve ışığıyla, fotografik anlamda, renkli fotoğraf çekenler için bir cennet diyebilirim.
Bige Tınaztepe: Umduğum Kübayı bulamadım
- "İki yıl önce bienal için çok büyük hayallerle Kübaya gittim. Ama umduğum Kübayı bulamadım. Her şey turistik ve tamamen kurguydu! Bolero kulüplerine gittim ama Kübalıların yerine şortlu Alman turistler vardı. En güzel yerlere Kübalıların girmesi yasaktı. Oysa ki ben Kübalıları görmek istiyordum."
- "Küba müziğini çok severim ama her yerde sadece Besame Mucho çalıyordu. Mojitonun içine iki damla rom damlatıp, turistleri kandırıyorlar. Ayrıca Kübalı kadınların güzel olduğu, kesinlikle doğru değil. Tüm gezi boyunca iki tane güzel kadın gördüm. Tabii büyük göğüslü ve kalçalı kadınları güzel olarak adlandırılıyorsa, ayrı!"
![]("http://img.sabah.com.tr/2008/05/04/pz/im/EFF313ECAA47784C969BC627r.jpg")
Küba sokakları rengârenk resimler, graffitiler ve insanlarla dolu.
Gelecek Kübada uzun sürecek
Fransız filozof Louis Althusser, anılarını Gelecek Uzun Sürer adlı kitapta toplamıştı. Kübanın geleceği de uzun sürecek gibi görünüyor. Turistler için cennetin başka bir tarifi olan ülke, kılık değiştirip sahneye çıkmaya hazır. Cep telefonu hattına sahip olma serbestliğini de veren yasa, küçük ama önemli bir adım. Kübalılar yoksunluklarıyla imtihan halinde. Bugünkü Sovyetlerin mirasına bakıp içiniz kararabilir, ama az ışıklandırılmış Havana gecelerinde, kötü yemek, sık sık bozulan eşyalar, tekerlekleri Ladadan, kaportası Buickden uydurulma arabalar dahi insanı umutsuzluğa sevk etmiyor... Belki de işin sırrı bir şehir efsanesine dönüşen Kübalıların, Castroyu dinlerken sürekli dans etmelerinde gizlidir. Belki de Kübalılar, dans edemedikleri devrimi devrimden saymıyordur. Havana dans ritmiyle hareket etmeye devam ediyor.
![]("http://img.sabah.com.tr/2008/05/04/pz/im/1B9DB78614277047A63601FAr.jpg")
Mutlaka görün
Havanada tüm yollar Capitolia Meydanına çıkıyor. Burası ABD Washingtondaki Senato Binası Capitol Hillin kopyası. Batista yaptırmış.
* Tur rehberlerinin de başlangıç noktası olarak gösterdiği Catedral de San Cristobal...
* Havanadaki klasik otomobillerin atasını görmek isteyenlere Otomobil Müzesi.
* Puronun nasıl yapıldığını görmek isteyenlere, merkezdeki Partagas Puro Fabrikası.
* 1 Mayıs yürüyüşünün yapıldığı Plazo de Revoluccion ile Havananın en güzel ve en uzun parçası Malecon sahilini mutlaka görün.
* Plaza de Armas: Özellikle parkın denize bakan yanında yerinizi alın.
* La Bodeguita del Medio: Küba mutfağının en güzel örneklerini sunan bu lokanta, ünlü yazar Ernest Hemingwayin de gözdesiydi.
* Santa Mariadaki Hemingway Müzesi, meyve pazarı, romlu hindistan cevizi, soğuk pilav ve siyah fasulyeyle sunulan et ve tabii ki puro... Fabrikadan istediğiniz an, tanesi 5-10 pesoya alabilirsiniz.
* Vedadodaki oteller, devrim öncesi Havana gecelerini canlandıran kafeler ve Miramar sahili de mutlaka görülmeli.
![]("http://img.sabah.com.tr/2008/05/04/pz/im/6AAD1AC1D84B184A9019A359r.jpg")
Aman dikkat!
* Özellikle Capitolio ve Plaza de Armas gibi turistlerin olduğu bölgelerde Kübalıların tekliflerine kulaklarınızı kapatın.
* İşaret parmağınızla burnunuzu kaşımayın.
* İspanyolca Sin gas sözcüğü, gazsız demek, ama siz yine de uluorta kullanmayın.
* Sokakta ödeyeceğiniz para hakkında ikna olun.
* 5 pesoluk puroyu 3 pesoya sokakta da bulabilirsiniz, ama yine de puronun kalitesini kontrol edin.
* Deklanşöre her basışınızın aynı zamanda para ödemek anlamına da geleceğini unutmayın.
* Sokakta (resmi hayatla sokak birbirlerinden çok farklı) Sultanahmet usulü pazarlık edin.
* Heykellerin önünde sere serpe yatmak yerine çimenlere uzanın.
* Gözlük ve sombrero (şapka) olmadan dışarı çıkmayın.
* Meyve pazarlarını ziyaret edin.
* Bir evde kalıyorsanız (casa particular) muzun, pirincin ve de siyah fasulyenin değerini bilin.
Nuh KÖKLÜ -SABAH
|
| ETİKETLER:Gezi Rehberi,Gezi Turları,Yurtdışı Gezi,Karadeniz Gezi,İtalya Gezi,Gezi,Türkiye Gezi,Doğu Anadolu Gezi,Marmara Gezi,Güneydoğu Gezi,İç Anadolu Gezi,Ege Gezi,Batı Karadeniz Gezi,Doğu Karadeniz Gezi,Dünya Gezi |
|
|
| Tavsiye Et |
Yorum Yaz
|
|
|
 |
| YORUMLAR |
| Bu habere henüz bir yorum yapılmamış. |
|
|
|
|
|
|
|
